Legendarna motoryzacja PRL-u. Od Syreny do Poloneza!

Legendarna motoryzacja PRL-u. Od Syreny do Poloneza!

W ostatnim czasie trafi┼éem na informacj─Ö o ciekawej kolekcji obejmuj─ůcej modele samochod├│w z PRL-u. Przywo┼éa┼éo to mn├│stwo wspomnie┼ä z dzieci┼ästwa. Do dzisiaj na widok Malucha czy Poloneza co┼Ť mnie k┼éuje w sercu, pomimo tego, ┼╝e wsp├│┼éczesne samochody oferuj─ů wszystko, czego ├│wczesnym brakowa┼éo.

Patrz─ůc na dzieje polskiej motoryzacji w PRL-u, z jednej strony odczuwam swojego rodzaju dum─Ö z tego, ┼╝e w tak kr├│tkim czasie po wojnie byli┼Ťmy w stanie zmotoryzowa─ç nasz kraj na tyle, ┼╝e naprawd─Ö du┼╝a liczba Polak├│w mog┼éa mie─ç, te swoje wymarzone cztery k├│┼éka.

Z drugiej strony nie do ko┼äca rozumiem, jak mogli┼Ťmy to wszystko zaprzepa┼Ťci─ç i w czasach tzw. wolnej gospodarki, zaprzestali┼Ťmy produkcji w┼éasnych samochod├│w z nazw─ů ÔÇô Polski ÔÇô w tle.

Fiaty p i Polonezy niby nie nasze, ale nasze!

Mieli┼Ťmy Fiata 125p, Fiata 126p i ta literka p ┼Ťwiadczy┼éa o tym, ┼╝e pomimo bazowania na w┼éoskich licencjach, samochody te produkowane s─ů w Polsce. Wszystkie podzespo┼éy robili┼Ťmy samodzielnie. Zmiany i unowocze┼Ťnienia w konstrukcjach Fiat├│w p r├│wnie┼╝ wprowadzali Polacy. Podobnie by┼éo z Polonezem, kt├│rego zaprojektowali┼Ťmy wsp├│lnie z in┼╝ynierami z Turyngii, ale kolejne modyfikacje wprowadzali┼Ťmy ju┼╝ we w┼éasnym zakresie.

Co istotne, maj─ůc licencj─Ö i wy┼é─ůczno┼Ť─ç na produkcj─Ö tych samochod├│w, nie tylko produkowali┼Ťmy je, ale tak┼╝e eksportowali┼Ťmy za granic─Ö. Dzi─Öki temu sprzedali┼Ťmy innym krajom ponad 800 tysi─Öcy Du┼╝ych Fiat├│w, oko┼éo 200 tysi─Öcy Polonez├│w i ponad 800 tysi─Öcy Fiat├│w 126p. Jak na tamte czasy by┼é to ca┼ékiem niez┼éy wynik. Produkowane i udoskonalane w Polsce samochody je┼║dzi┼éy po drogach niemal┼╝e 40 kraj├│w ┼Ťwiata.

Dzisiaj ju┼╝ tego nie ma. I mo┼╝e w┼éa┼Ťnie dlatego, na widok kt├│regokolwiek z tych samochod├│w, budzi si─Ö we mnie t─Ösknota i ┼╝al za czasami, kiedy polska motoryzacja po prostu istnia┼éa. A jaka by┼éa?

Syrena, czyli polska Skarpeta w akcji

M├│wi─ůc o polskiej motoryzacji w PRL-u, nie mo┼╝na nie wspomnie─ç o Syrence, nazywanej Skarpet─ů, poniewa┼╝ bardzo dymi┼éa, a zapach zmieszanej benzyny z olejem (na takim paliwie je┼║dzi┼éa) zostawia┼é za ni─ů smug─Ö charakterystycznego zapachu. Po naszych drogach szusowa┼éy Syreny od numeru 100 po 105. Pierwsze cztery modele mia┼éy drzwi otwierane w przeciwnym kierunku do ruchu jazdy, przez co nazywane by┼éy kuro┼éapami.

By┼é to pierwszy samoch├│d zaprojektowany i zrobiony w ca┼éo┼Ťci przez Polak├│w. Niestety konstrukcja zar├│wno techniczna, jak i mechaniczna pozostawia┼éa wiele do ┼╝yczenia. Nie zmienia to jednak faktu, ┼╝e jest to do tej pory jedyne polskie auto, kt├│re produkowano seryjnie.

syrena-na-cover_-ÔÇö-kopia

Model Syrena 104

M├│j dziadek mia┼é Syren─Ö 104, czyli model z drzwiami otwieranymi w przeciwnym kierunku do jazdy. Z tego powodu Syrenka dziadka by┼éa dla mnie obiektem olbrzymiej fascynacji. W dzieci┼ästwie lubi┼éem te┼╝ bawi─ç si─Ö zestawem narz─Ödziowym Skarpety i bola┼éem, ┼╝e w naszym Du┼╝ym Fiacie czego┼Ť takiego nie ma. Dopiero ca┼ékiem niedawno dowiedzia┼éem si─Ö, ┼╝e zestaw ten w Syrence by┼é niezb─Ödny, w┼éa┼Ťnie ze wzgl─Ödu na wysok─ů awaryjno┼Ť─ç samochodu. Z drugiej strony konstrukcja auta by┼éa tak prosta, ┼╝e ka┼╝dy ┼Ťrednio rozgarni─Öty, m├│g┼é go sobie naprawi─ç samodzielnie.

Moje przygody z polsk─ů motoryzacj─ů

Moja przygoda jako u┼╝ytkownika samochod├│w z PRL-u zacz─Ö┼éa si─Ö od starego Poloneza rodzic├│w ÔÇô nast─Öpc─Ö wcze┼Ťniejszego Fiata 125p, kt├│rego dosta┼éem, kiedy wymienili Borewicza na nowsz─ů wersj─Ö ÔÇô Caro. Doje┼╝d┼╝a┼éem tym autem na swoj─ů uczelni─Ö, oddalon─ů o oko┼éo 30 kilometr├│w. Z┼╝yli┼Ťmy si─Ö z Poldkiem pomimo tego, ┼╝e zim─ů wozi┼éem ┼éopat─Ö i worek z piachem w baga┼╝niku, bo stromy podjazd przy mojej uczelni by┼é dla Poldka wyzwaniem i trzeba by┼éo podsypa─ç troch─Ö piachu pod ko┼éa. Takie czasy. Piach dodatkowo dociska┼é tylny nap─Öd, tak┼╝e by┼éy dwie pieczenie w jednym baga┼╝niku. Co ciekawe wozi┼éem te┼╝ ze sob─ů ┼éom, wcale nie dla obrony czy w jaki┼Ť innych, niecnych celach. Od czasu do czasu musia┼éem waln─ů─ç nim w rozrusznik, kt├│ry po prostu wymaga┼é niekiedy r─ůbni─Öcia, ┼╝eby zaskoczy─ç. ┼╗aden mechanik nigdy nie zdo┼éa┼é zrobi─ç z tym porz─ůdku.

polonez-na-cover_-ÔÇö-kopia

Model FSO Polonez 1500

Z Polonezem po┼╝egna┼éem si─Ö, kiedy odpad┼éo w nim ko┼éo (efekt ┼╝ycia pod chmurk─ů i wrodzonej mi┼éo┼Ťci do rdzy). Przesiad┼éem si─Ö wtedy na Opla. Jednak szczerze powiedziawszy, to do dzisiaj nie zdarzy┼éo mi si─Ö podr├│┼╝owa─ç samochodem z tak wygodnymi siedzeniami, jak w starym, poczciwym Polonezie z pocz─ůtku lat 80.

A co z kultowym Maluchem?

Moja rodzina nale┼╝a┼éa do nielicznych, kt├│re nigdy nie mia┼éy Malucha na w┼éasno┼Ť─ç. Jako┼Ť tak wysz┼éo. Inni go jednak mieli i zawsze lubi┼éem ten samoch├│d, chyba na zasadzie ziele┼äszego trawnika u s─ůsiada. W Maluchu fascynowa┼é mnie ten wyj─ůtkowy odg┼éos silnika, kiedy wciska┼éo si─Ö gaz do dechy i podoba┼éa mi si─Ö uchylna tylna klapka. Jak dla mnie, ┼Ťwietnie to wygl─ůda┼éo i przez jaki┼Ť czas nawet zazdro┼Ťci┼éem kolegom, kt├│rzy mieli Malucha i mogli t─Ö klapk─Ö uchyla─ç.

Tak si─Ö teraz zastanawiam, czy w tej nowej kolekcji Legendarnych Aut w PRL-u od Cobi, Maluszek b─Ödzie mia┼é otwieran─ů tyln─ů klap─Ö. Og├│lnie sama koncepcja kolekcji bardzo mi si─Ö podoba, bo modele trzeba z┼éo┼╝y─ç z klock├│w konstrukcyjnych, a b─Öd─ů tam praktycznie wszystkie, kultowe ju┼╝ dzisiaj auta, nie tylko Fiat 126p czy Syrena, ale tak┼╝e Warszawa, Du┼╝y Fiat, Polonez, a nawet Trabant i wiele innych. Ka┼╝dy model b─Ödzie wypuszczany razem z gazetk─ů, w kt├│rej znajdziemy wszystkie informacje i ciekawostki na temat danego auta. Pomys┼é naprawd─Ö super i na pewno spodoba si─Ö te┼╝ dzieciakom, dla kt├│rych Maluch czy Polonez to ju┼╝ co┼Ť totalnie egzotycznego. Podejrzewam, ┼╝e sam sobie sprezentuj─Ö t─Ö kolekcj─Ö. A przynajmniej na pewno Fiata 125p, Poldka i Syren─Ö ÔÇô auta mojego dzieci┼ästwa i m┼éodo┼Ťci.

kolekcja

1, 2 i 3 numer prenumeraty ÔÇ×Legendarne Auta PRL-uÔÇŁ

Artykuł przygotowany we współpracy z autakolekcja.pl

Leave a reply

Kontynuuj─ůc przegl─ůdanie strony, wyra┼╝asz zgod─Ö na u┼╝ywanie przez nas plik├│w cookies. wi─Öcej informacji

Aby zapewni─ç Tobie najwy┼╝szy poziom realizacji us┼éugi, opcje ciasteczek na tej stronie s─ů ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuuj─ůc przegl─ůdanie strony bez zmiany ustawie┼ä lub klikaj─ůc przycisk "Akceptuj─Ö" zgadzasz si─Ö na ich wykorzystanie.

Zamknij